روسيه و مساله قره باغ به آذربايجان اجازه نمي دهند تا عليه ايران با اسرائيل و آمريکا همکاري کند.
مصاحبه منحصر بفردvesti.az رجب صفرف مدير عامل مرکز مطالعه ايران معاصر

سوال: اين روزها رسانه هاي جهاني فعالانه اطلاعاتي مبني بر اينکه آمريکا و اسرائيل نيروهاي مسلح خود را در پايگاههاي هوايي آذربايجان متمرکز ساخته و آماده وارد آوردن ضربه تاسيسات هسته اي ايران مي شوند بحث مي کنند. به نظر شما آيا اين يک تحريک عادي است يا گزينه اي کاملا واقعي از گسترش رويدادهاست؟

پاسخ: فکر نمي کنم که اين اطلاعات با واقعيت مطابقت داشته باشد. آذربايجان به چند دليل عليه ايران اقدام نمي کند. يکي از اين علل اين است که آذربايجان اصلا دليلي براي برانگيختن يک کشور قوي منطقه اي نظير ايران عليه خود ندارد

س- پس به چه علت ايران نيروهايش را به سمت مرز با آذربايجان حرکت داد؟

پ - هرگونه فعال شدن اسرائيل در قفقاز و در منطقه خزر قطعا توسط ايران عاملي بي ثبات کننده و ساختار شکن و بعنوان تهديدي واقعي تلقي مي شود بخصوص که اين فعال شدن با امکان حمله عليه ايران همراه است. اسرائيل از نظر ايرانيها بعنوان گروه پيشرو تحريک کننده آمريکا که عمدتا کار کثيفي را انجام ميدهد و بلافاصله در پشت شريک قدرتمند خود پنهان مي شود تلقي مي شود. اسرائيل بخودي خود در مخيله ايرانيها صفر مطلق است و صرفا مکاني تهي است. اسرائيل به تنهايي و بدون حمايت آمريکا و لابي جهاني يهود نمي تواندحتي يک روز هم در مقابل ايران دوام آورد.

س- شما گفتيد آذربايجان به چند دليل روابط خود را با ايران تيره نمي کند مي توانيد اين دلايل را بر شماريد؟

پ - دليل اول اينست که مقامات رسمي باکو به وضوح نقش و جايگاه روبه رشد ايران در ژئوپليتيک چهاني را درک ميکنند و با توجه به توان و منابع اين کشور و برخي ويژگيها، باکو اميد جدي به نقش فعال ايران در حل و فصل درگيري آذربايجان و ارمنستان بسته است.از طرف ديگر آذربايجان واقعا درجه واکنش منفي ايران را در صورت همکاري آذربايجان با اسرائيل و آمريکا درک ميکند.
از قرار معلوم عده اي در باکو هستند که گمان مي کنند با همکاري با اسرائيل و آمريکا آنها بدين ترتيب مي توانند فشار معيني را بر ايران وارد شوند تا ايران نرمتر شده و فعالانه تر از آذربايجان در مساله قره باغ حمايت کند. اما اين امر ممکن است اوضاع را وخيم تر کرده و واکنش معکوس را در پي داشته باشد.
از ويژگيهاي ايرانيان اين است که اگر بر آنها فشار وارد گردد آنها براي نشان دادن خوي آزادي خواهي و استقلال طبق اصول خود ممکن است واکنش بر عکس نشان دهند. ذهنيت ايراني چنين است که اگر کسي بدون دليل سنگ ريزه اي بسوي ايراني پرتاب کند و بدين ترتيب دشمني و يا قدرت خود را نمايش دهد در آن صورت اين ايراني از روي لج با تمام توان خودقلوه سنگي را بسوي متخاصم پرت مي کند.هرچند که مي توانست با يک سنگ ريزه جواب دهد و قضيه را حل کند.
اما اگر اين شخص خارجي هم باشد در آنصورت براي ايراني قضيه حيثيتي مي شود و پاسخ تا حد امکان خشن تر خواهد بود. به بيان ديگر حرف زدن با ايران با زبان شانتاژ و بويژه با زبان زور مطلقا بدون چشم انداز است.
آمريکا نيمي از جهان را عليه ايران تحريک کرده است و بيش از 30 سال است که با اين کشور از موضع قدرت و شانتاژ حرف مي زند و همگان مي دانند که چه نتيجه اي گرفته اند.
دليل دوم که مانع از تيره شدن روابط ايران و آذربايجان مي شود روسيه است که از نزديکي آذربايجان با اسرائيل خوشحال نمي شود. روسيه مي تواند تا حد معيني در برابر آمريکا کوتاه بيايد از جمله در خصوص مساله ايران ولي در عين حال بهيچوجه نمي خواهد ايران را بعنوان يک شريک از دست بدهد. اين به نفع روسيه نيست زيرا هر تهديدي عليه ايران بصورت غير مستقيم و يا مستقيم ممکن است به منافع روسيه صدمه زند. بر عکس مسکو علاقمند است که با حل مشکلات خود با آمريکا هر چه سريعتر روابط خود با ايران را بصورت کامل از سر گيرد. اگر آذربايجان بخواهد اقدامي عليه ايران انجام دهد واضح است که اين عمل مطابق منافع روسيه نخواهد بود.
علت سوم که مانع از فعال شدن رابطه آذربايجان با اسرائيل مي شود ترس باکو از اين است که دير يا زود به جنگ با ايران کشانده شود. موضوع اين است که ايران يک کشور چند مليتي است و 30% جمعيت اين کشور را آذربايجاني ها تشکيل ميدهند.
سياست ملي در ايران پس از انقلاب اسلامي بسيار مدبرانه و متعادل اعمال مي شود بنابراين اقوام مختلف و آذربايجانيهايي که در اين کشور زندگي مي کنند ايران را بعنوان تنهاوطن اصلي خود تلقي مي کنند.همه اقوام ونمايندگان اديان مختلف در ايران خود را در درجه نخست ايراني احساس مي کنند و آماده اند تا به هر قيمتي از موطن خود دفاع کنند.ملت ايران همانند بسياري از ملل جهان نسبت به هر گونه تهديدي بسيار حساس است و با دقت بسيار براي (دفع)آن آماده مي شود.بخصوص اگر اين تهديد از سوي کشورهاي خويشاوند و دوست باشد آنها بسيار ناراحت خواهند شد.جمهوري آذربايجان در شعور ايرانيها نه تنها بعنوان همسايه که بعنوان يک کشور نزديک و تقريبا خويشاوند تلقي مي شود.بنابر هرگونه مساعدت ولو اندک آذربايجان به متجاوزان براي ايران در درجه اول براي آذربايجانيهاي ايران بسيار دردناک خواهد بود. يک مساله بسيار واضح است و آن اينکه ايران نه تنها نسبت به کشورهايي که به ائتلاف عليه ايران پيوسته اند واکنش شديد نشان خواهد داد بلکه به آن دسته از کشورهايي که به هر نحوي به اين ائتلاف مساعدت مي کنند عکس العمل نشان ميدهد.
آنچه که گفته شد مهمترين دلايلي است که به عقيده من مانع از وارد شدن آذربايجان به اين ماجراجويي مي شود. علاوه بر اين هرگونه فعال شدن اسرائيل در قفقاز و آسياي مرکزي بنحوي تنگاتنگ با پايگاههاي آمريکايي مرتبط است.و پايگاههاي نظامي آمريکا در هر کجا که باشند ، همانطور که در مورد ريگي تروريست ديديم با سازمانهاي تروريستي بين المللي، جنبشهاي افراطي و مهمتر از همه با اپوزيسيون محلي در ارتباط است.همينکه دولت کشوري که پايگاه آمريکايي در خاک آن مستقر است شروع به دفاع از منافع خود مي کند و يا سياستي مستقل را در پيش ميگيرد بلافاصله اپوزيسيون داخلي از هر نوع آن که توسط آمريکا هدايت مي شود در صحنه حاضر مي گردد.بعبارت ديگر دولتهاي کشورهايي که پايگاههاي نظامي آمريکايي در آنها مستقر است اسير سياست اين کشور هستند و در غير اينصورت بي ثباتي براي آنها تضمين شده است.

س- نگرانيهايي در اين رابطه که اقدام نظامي عليه ايران حداکثر در پائيز سال جاري صورت ميگيرد ابراز مي شود. شما با اين نگراني موافقيد.

پ-سناريوي درگيري نظامي با ايران تقريبا هر هفته پيدا مي شود حتي تاريخ مشخص جنگ آمريکا با ايران نام برده مي شوند و از آنجا که رسانه هاي جهاني در حقيقت از واشنگتن و لندن هدايت مي شوند بنابراين هر آنچه که ميخواهند همان هم چاپ مي شود. تازه ترين نمونه آن اينکه در تاريخ 12 ژوئن در روزنامه انگليسي تاميز مطلبي چاپ شد مبني بر اينکه گويا اسرائيل و رياض موافقتنامه اي امضا کرده اند در خصوص اينکه اسرائيل در حمله به ايران از فضاي عربستان استفاده خواهد کرد. عملا همه رسانه هاي جهاني بدنبال اين خبر و متاسفانه رسانه هاي روسيه نيز مثل اينکه دستور گرفته باشند اين خبر را منتشر کردند.اما دو روز بعد رياض در بيانه اي رسما اين موضوع را تکذيب کرد.تنها تعداد کمي از رسانه ها اين تکذيب را منتشر کردند.و البته چه فايده ،شد آنچه مي بايست بشود.
براي شستشوي افکار عمومي خبر موافقت عربستان سعودي براي کمک به اسرائيل در حمله به ايران خبري بسيار مهم است .
مساله اين است که نفس موافقت رياض براي نشان دادن جهت گيري تشکيل ائتلاف ضد ايراني که حمله به ايران و يا درگيري نظامي با اين کشور را مجاز مي داند بود. ودر نهايت اينکه واکنش جامعه جهاني به مساله حمله و درگيري نظامي سنجيده مي شود.در يک کلام آمادگي يا عدم آمادگي جامعه جهاني براي نشان دادن واکنش « طبيعي» به يک درگيري جديد نظامي که از نظر ماهوي مي تواند کل ژئوپليتيک جهاني را در مجموع تغيير دهد سنجيده مي شود.
بنابر اين يک تاريخ ديگر آنهم پائيز از سري همان تحريکات است .غرب به سرکردگي آمريکا از يک طرف با پخش اين شايعات ميخواهد به جهان نشان دهد که در حل گام به گام مساله ايران مصمم تر از هميشه است و از طرف ديگر ميخواهد با اينکار به ايران فشار رواني وارد سازد و ناراحتي و نارضايتي مردم ايران را بر انگيزد و براي اينکار از اپوزيسيوني که همواره در کنار او قراردارند و همچنين راي دهندگان ناراضي فعالانه استفاده مي کند.