مؤسسات ايران شناسي در جمهوري هاي خود مختار:

   الف) جمهوري خود مختار داغستان

شعبه ي شرق شناسي دانشگاه دولتي داغستان

دانشگاه دولتي داغستان در سال 1932 ميلادي با بخش هاي مختلف تأسيس شد. تدريس زبان فارسي از سال 1995 در كرسي تاريخ به عنوان زبان اول با آموزش تاريخ و ادبيات زبان فارسي آغاز به كار كرد. رئيس شعبه ي شرق شناسي اين دانشگاه آقاي حسين تيكايو ، نامزد علوم ادبيات عرب فارغ التحصيل دانشگاه دولتي تاشكند ، شعبه ي شرق شناسي است. استادان فعلي بخش فارسي عبارتند از آقاي محمود نوري عثمانف ( ايران شناس ـ زبان شناسي فارسي ، تفسير قرآن مجيد ، عروض فارسي ) ، خانم ها فاطمه ممليبكوا ( تدريس فارسي و تاريخ رشد فرهنگ ايران ) اوما كريموا ( تدريس زبان فارسي ) و آقاي رئوف رستم اف ( تدريس زبان فارسي كنوني ، دست خط نويسي ، تاريخ ايران ). در حال حاضر در گروه به يادگيري زبان فارسي مشغولند :

1 ـ در سال اول 10 نفر ، سال دوم 10 دانشجو و در سال سوم 7 نفر كه زبان اصلي آموزشي آنان فارسي و زبان عربي است.

2 ـ در سال سوم 16 نفر ، در سال چهارم 16 نفر ، و در سال پنجم 20 نفر ، كه زبان اصلي آموزشي آنان عربي و زبان دوم فارسي است. تعداد فارغ التحصيلان رشته آموزش زبان عربي در شعبه ي شرق شناسي كه زبان فارسي را مانند زبان دوم آموخته اند نود نفر است.

كتاب هاي درسي مورد استفاده در اين دانشگاه براي آموزش زبان فارسي عبارتند از :

كتاب زبان فارسي نوشته ي أي.ك.اوچينكوا ، آ.ك.محمدزاده ، انتشار مسكو 1966.

درس زبان فارسي براي فارسي آموزان خارجي نوشته ي دكتر نقي پور نامداريان ـ تهران 1373.

دستور زبان فارسي نوشته ي محمد جواد شريعت ـ انتشارات اساطير چاپ چهارم 1370.

زبان فارسي كنوني نوشته ي يو.روبنچيك انتشار مسكو 1970.

تاريخ ادبيات فارسي و تاجيكي نوشته ي برليتس چاپ مسكو.

   ب) جمهوري خود مختار باشقيرستان

بخش زبانشناسي و روزنامه نگاري دانشگاه دولتي باشقيرستان

دانشگاه دولتي باشقيرستان در سال 1957 تأسيس گرديد و زبان فارسي از سال 1993 ، به عنوان يك زبان خارجي تدريس مي شود. كتاب هايي به نام « زبان فارسي » براي سال اول و دوم (ل.خليلف ـ 1992 تاشكند ) و « ما فارسي حرف مي زنيم » از سال سوم ( ام.ي.رادوويلسكي ـ مسكو 1972 ) منابع تدريس در اين شعبه به شمار مي رود. استاد سيسانبايف متخصص ادبيات شرق به عنوان استاد زبان فارسي در اين شعبه كار مي كند. در حال حاضر 5 نفر در كلاس اول ، 11 نفر در كلاس دوم و 11 نفر در كلاس سوم مشغول به تحصيل زبان فارسي هستند. تعداد فارغ التحصيلان اين رشته در سطوح مختلف بالغ بر 30 نفر مي شود. اتاق زبان فارسي در سال 1998 در اين شعبه تأسيس شده اما امكانات چنداني ندارد. رياست اين شعبه را استادياد فلوريد سيسانبايف داراست. بنا به نظر وي زبان فارسي احتياج به افتتاح دفتر مستقل دارد و بايد 2 تا3 نفر براي اداره ي كلاس ها به ايران اعزام شوند تا آموزش هاي لازم به آنان داده شود.

   پ) جمهوري خودمختار آستياي شمالي

دانشگاه دولتي آستياي شمالي ( به نام ك.ل.خيتلاگودوا )

بخش زبان هاي شرقي ، دانشكده روابط بين المللي

اين دانشگاه در سال 1972 افتتاح شد و دفتر زبان هاي شرقي در سال 1994 تأسيس گرديد. زبان فارسي به عنوان زبان فرعي به كار مي رود. استادان فعلي زبان فارسي در اين بخش عبارتند از آقايان سلطان يك ميخاييلويچ قرايف و البروس باتيربكويچ ساتسايف. اين بخش 4 دانشجو در سال 5 و 13 نفر در سال 4 دارد و از كتاب هاي « زبان فارسي » ( ل.خليلف 1992 تاشكند ) و « ما فارسي حرف مي زنيم» _ ام.ي.رادوويلسكي ـ مسكو 1972 ) به عنوان كتاب درسي استفاده مي كنند.

   ت) انستيتوي دولتي علوم انساني تاتارستان

اين دانشگاه در سال 1992 تأسيس شد. همزمان با آن بخش فيلولوژي اين انستيتو آغاز به كار كرد و كلاس زبان فارسي نيز شروع به كار كرد. در اين دانشگاه اساتيد ذيل به تدريس زبان فارسي مشغول هستند:

ـ آلبرت اخمت زيانويچ بورخانف نامزد علوم در رشته ي تاريخ، استاد تاريخ ايران

ـ فريده شاوكاتونا آكولوا ايران شناس ـ زبان شناس، استاد زبان و تاريخ ادبيات ايران

ـ ميرسيوف عبدالايويچ شفييف متخصص زبان و ادبيات ايران، استاد زبان فارسي معاصر

در اين رشته، زبان فارسي و ادبيات كلاسيك ايران تدريس مي شود. اتاق فرهنگ ايران از مارس 1999 در اين انستيتو داير شده است.